Studie & bezinning

Studie & bezinning

Een klein gebod uit de Tora: “Als u onderweg een vogelnest vindt…”

In Matteüs 5:17-19 lezen we:”Ik verzeker jullie: zolang de hemel en de aarde bestaan, blijft elke jota, elke tittel in de wet van kracht, totdat alles gebeurd zal zijn. Wie dus ook maar een van de kleinste van deze geboden afschaft en aan anderen leert datzelfde te doen, zal als de kleinste worden beschouwd in het koninkrijk van de hemel. Maar wie ze onderhoudt en dat aan anderen leert, zal in het koninkrijk van de hemel in hoog aanzien staan.” Een ontwerp over een studieavond over zo’n klein gebod vindt u hier.

Jezus’ optreden in de tempel

In alle evangelies vinden we het verhaal van Jezus’ optreden in de tempel van Jeruzalem. Een opvallend optreden, waarbij hij protesteert tegen de handel die daar wordt bedreven. Maar hoe zat het precies met de handel in de tempel? En waarom nam de hogepriesters Jezus’ kritiek zo hoog op? Lees hier verder.

‘God onze Vader’

Je hoort het nog vaak: de ‘God van het Oude Testament’ is een wrede God, de ‘God van het Nieuwe Testament’ is een barmhartige God, een liefhebbende Vader. Maar klopt dit beeld? Hoe wordt in het jodendom eigenlijk over God gesproken? In de TeNach (= Oude Testament) wordt God herhaaldelijk beschreven als een vader; zie teksten als Exodus 4,22, Deuteronomium 14,1 en 32,6; Psalm 73,15; Jesaja 1, 2-3; Jeremia 3,4. Jezus was niet de eerste Jood die God ‘Onze Vader’ noemde. Ook in het eeuwenoude Achttiengebed, het belangrijkste gebed in het Jodendom, wordt God verschillende keren ‘onze Vader’ genoemd. Aanleiding genoeg om tijdens een of meer leesavonden de belangrijkste gebeden uit jodendom en christendom naast elkaar te leggen.

Studiemateriaal:

  • Th. de Kruijf en M. Poorthuis, Abinoe – Onze Vader. Over de joodse achtergronden van het Onze Vader. Te bestellen via het bisdom Breda.
  • D.J. van der Sluis e.a., Elke morgen nieuw. Inleiding in de joodse gedachtenwereld aan de hand van het Achttiengebed, 4e druk, 1e druk 1978; te bestellen bij Stichting Pardes

‘Na Vaticanum II: de Rooms-Katholieke Kerk over het Jodendom’

Tijdens de laatste zitting van het Tweede Vaticaans Concilie, najaar 1965, namen de concilievaders de verklaring Nostra aetate aan, over de relatie met de niet-christelijke godsdiensten. Een baanbrekend document, met name paragraaf 4, die gaat over het jodendom. Deze verklaring luidde het begin in van een diepgaande verandering in de katholiek visie op het jodendom. Een ontwikkeling die helaas bij veel katholieken nauwelijks bekend is. Alle reden om hier een of meer studie- en discussieavonden aan te wijden.

Materiaal:

Het Nieuwe Testament en zijn Joodse context

Het jodendom uit de tijd van Jezus was zeer gevarieerd. Er bestond een breed scala aan groeperingen, die soms sterk van elkaar verschilden. Maar binnen die groeperingen zelf werd vaak ook flink gediscussieerd. De discussies die Jezus voert met andere Joden, de Farizeeën met name, waren dus allesbehalve uniek. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren, dat de discussies in het Nieuwe Testament vaak een weerspiegeling zijn van discussies en conflicten uit de tijd na Jezus.

Materiaal:

Katholieke Raad voor Israël / G. Rouwhorst (red.), Met nieuwe ogen. De plaats van de Bijbel en Jodendom in de christelijke liturgie, Heeswijk-Dinther, 2006; ISBN 109076242771
Literatuur:
Peter J. Tomson, ‘Als dit uit de Hemel is…’ Jezus en de schrijvers van het Nieuwe Testament in hun verhouding tot het jodendom, Hilversum, 4e druk 200; ISBN 9789023906217
D. Flusser, Jezus, een joodse visie, Hilversum, 2e druk 2001; ISBN ISBN 978902390401-X
Beide boeken zijn te bestellen via Stichting Pardes

Joodse feesten en gebruiken in het Nieuwe Testament

In de zogenaamde ‘kindheidsverhalen’in het Lucasevangelie wordt regelmatig verwezen naar Joodse gebruiken: de besnijdenis (Luc 2:21), de reiniging na de geboorte (Luc 2:22), het ‘loskopen van de eerstgeborene’ (= pidyon ha-been; Luc 2:23). In alle evangelies speelt het lijdensverhaal zich af tegen de achtergrond van Pesach, de uitstorting van de Heilige Geest gebeurt tijdens het Pinksterfeest (Sjavoeöt; Handelingen 2). Het Johannesevangelie noemt daarbij nog het Loofhuttenfeest (Joh 7:2) en Chanoeka (Joh 10:22). Maar wat betekenen deze feesten en gebruiken? Waar komen ze vandaan? Kent het hedendaagse jodendom en nog steeds? En zo ja, hoe zien ze er nu uit?

Materiaal:
Literatuur:
Geert Cohen Stuart, Joodse feesten en vasten. Een reis over de zee van de Talmoed naar de wereld van het Nieuwe Testament, Kampen, 2009; ISBN 9789043516044
Lou Evers & Jansje Stodel, Jodendom in de praktijk. Een heldere inleiding (zesde, herziene druk; Amsterdam:, 2011; ISBN 9789022558850

KABBALA: Joodse mystiek

Madonna, Mick Jagger, Naomi Campbell… zij en vele anderen hebben de Kabbala ontdekt. Dat wil zeggen, de ‘salad bar-variant’ (De Groene Amsterdammer) van deze vorm van Joodse mystiek. Maar wat is de Kabbala eigenlijk? En welke andere vormen van Joodse mystiek zijn er?

Materiaal:

Leo Mock, Een introductie tot de Joodse mystiek (luisterboek; zie Luisterrijk)
Ruud Bartlema, Ruud Bartlema , Paula van Cuilenburg , Marieke den Hartog, Wijsheid in kleur , Utrecht: Docete/PKN), ISBN10 9080118966, ISBN13 9789080118966
Cursusboekje over de mystieke betekenis van de Hebreeuwse letters. Te gebruiken met een box van 22 meditatiekaartjes
Literatuur:
Ruud Bartlema, Mystiek van de Hebreeuwse letters, Amersfoort, 2009; ISBN 10: 9061095905, ISBN 13: 9789061095903
J.H. Laenen & S. Laenen, Joodse mystiek, Kampen:, 2008; ISBN10 9043510777, ISBN13 9789043510776

Overig

NIK , ga naar ‘over jodendom’